Znajdź nieruchomość
Najem okazjonalny w 2026 roku. Jak skutecznie zabezpieczyć swoją własność?

 

Wynajem mieszkań daje dobry dochód, ale wiąże się też z ryzykiem. Wynajmując lokal, powierzasz obcej osobie majątek wart setki tysięcy złotych. Najważniejszym narzędziem ochrony właściciela będącego osobą prywatną pozostaje najem okazjonalny, uregulowany w ustawie o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

Czym jest umowa najmu okazjonalnego?

To umowa najmu lokalu mieszkalnego zawierana na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat, do której najemca musi dołączyć notarialne oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Wynajmującym może być osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Przedsiębiorcy mają do dyspozycji podobną konstrukcję, czyli najem instytucjonalny. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Najem okazjonalny różni się od zwykłego najmu załącznikami do umowy. Są to:

  • Oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, w którym poddaje się on egzekucji i zobowiązuje do opróżnienia i wydania lokalu w terminie wskazanym w żądaniu właściciela.
  • Wskazanie przez najemcę innego lokalu, w którym będzie mógł zamieszkać w razie wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu.
  • Oświadczenie właściciela tamtego lokalu (lub osoby mającej do niego tytuł prawny) o zgodzie na zamieszkanie najemcy i osób z nim zamieszkujących. Na żądanie wynajmującego podpis pod tym oświadczeniem musi być notarialnie poświadczony – warto z tego uprawnienia korzystać.

Formy aktu notarialnego wymaga więc tylko pierwsze oświadczenie, a nie wszystkie załączniki.

Obowiązek, o którym wielu właścicieli zapomina

Właściciel musi zgłosić zawarcie umowy najmu okazjonalnego naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według swojego miejsca zamieszkania w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia najmu, czyli od wydania lokalu najemcy. Zgłoszenie można złożyć elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy. Jeżeli właściciel tego nie zrobi, nie skorzysta z uproszczonej procedury opróżnienia lokalu, a umowa nie da mu ochrony, dla której ją zawarł.

Wypowiedzenie

Umowę zawartą na czas oznaczony można wypowiedzieć tylko z przyczyn wskazanych w ustawie, np. gdy najemca zalega z zapłatą czynszu lub innych opłat za co najmniej trzy pełne okresy płatności, mimo uprzedzenia go na piśmie i wyznaczenia dodatkowego terminu, albo gdy używa lokalu w sposób sprzeczny z umową i niszczy go. Poza tym strony mogą zakończyć umowę przed terminem tylko w sytuacjach, które wprost wpisały do umowy, np. w razie zmiany lub utraty pracy albo ciężkiej choroby. Dlatego warto starannie przemyśleć tę listę już przy podpisywaniu umowy.

Jak wygląda odzyskanie lokalu?

Po zakończeniu umowy lub jej wypowiedzeniu, jeśli najemca nie opuszcza mieszkania, właściciel doręcza mu pisemne żądanie opróżnienia lokalu, z podpisem urzędowo poświadczonym. Następnie składa do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z oświadczeniem najemcy. Sąd nie prowadzi procesu o eksmisję, tylko bada wymogi formalne. Z tytułem wykonawczym właściciel kieruje sprawę do komornika, a najemca wyprowadza się pod wskazany wcześniej adres. Najemcy okazjonalnemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego.

To nie oznacza, że lokal odzyska się w kilka dni: trzeba uwzględnić czas na doręczenia, rozpoznanie wniosku przez sąd i działania komornika. To jednak zdecydowanie szybsza i bardziej przewidywalna ścieżka niż proces eksmisyjny przy zwykłej umowie najmu.

Koszty i podatki

Koszt oświadczenia notarialnego najemcy to zwykle kilkaset złotych, do tego poświadczenie podpisu właściciela lokalu wskazanego przez najemcę. Strony często umawiają się, kto ponosi te koszty, i warto zapisać to w umowie.

Przychody z najmu prywatnego rozlicza się ryczałtem: 8,5% przychodu do 100 000 zł w roku i 12,5% od nadwyżki ponad tę kwotę.

Podsumowanie

Najem okazjonalny nie eliminuje wszystkich ryzyk, ale daje właścicielowi realne narzędzie do odzyskania lokalu, pod warunkiem że wszystkie formalności zostaną dopełnione, łącznie ze zgłoszeniem w urzędzie skarbowym. W Scheller Nieruchomości pomagamy przygotować umowę, kompletujemy załączniki, umawiamy wizytę u notariusza i przypominamy o zgłoszeniu. Bezpieczeństwo przede wszystkim!